Kiedy syn Liane Kupferberg Carter, Mickey, zacz\u0105\u0142 “ucieka\u0107”, jak sama to nazywa, w wieku oko\u0142o 2 lat, “by\u0142 jak b\u0142yskawica” – m\u00f3wi. “Nie mog\u0142am oderwa\u0107 od niego wzroku ani na chwil\u0119, bo zaraz znika\u0142 – w centrach handlowych, supermarketach, w ka\u017cdym miejscu publicznym”.<\/p>\n
Gdy jej syn dorasta\u0142, w domu nie by\u0142o lepiej. “Zorientowa\u0142 si\u0119, jak otworzy\u0107 drzwi wej\u015bciowe i uciec, wi\u0119c musieli\u015bmy zainstalowa\u0107 dodatkowy zamek” – m\u00f3wi Carter, dziennikarka i adwokat z Westchester County. “Umie\u015bcili\u015bmy go poza zasi\u0119giem – lub tak nam si\u0119 wydawa\u0142o – na samej g\u00f3rze drzwi. Potem zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce mo\u017ce stan\u0105\u0107 na krze\u015ble, aby dosi\u0119gn\u0105\u0107 zamka, wi\u0119c zainstalowali\u015bmy te\u017c g\u0142o\u015bny gong, kt\u00f3ry informowa\u0142 nas o ka\u017cdym otwarciu drzwi.”<\/p>\n
Carter nie mia\u0142a wtedy poj\u0119cia, \u017ce Mickey, u kt\u00f3rego zdiagnozowano zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD), przejawia zachowanie typowe dla os\u00f3b ze spektrum autyzmu, kt\u00f3re maj\u0105 zaburzone poczucie zagro\u017cenia. Nazywa si\u0119 to w\u0119dr\u00f3wk\u0105 lub ucieczk\u0105, czyli ucieczk\u0105, i jest przera\u017caj\u0105ce dla rodzic\u00f3w i innych opiekun\u00f3w. Mo\u017ce by\u0107 tragiczne w skutkach – zagubione dzieci znajdowane s\u0105 martwe, utopione w stawach i potokach w pobli\u017cu miejsca zamieszkania.<\/p>\n
W badaniu z 2011 roku, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad 800 rodzic\u00f3w, oko\u0142o 50 procent dzieci z ASD w wieku od 4 do 10 lat twierdzi\u0142o, \u017ce w pewnym momencie b\u0142\u0105ka\u0142o si\u0119 – cztery razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c ich rodze\u0144stwo bez zaburze\u0144. Zachowanie to nasila si\u0119 w wieku 4 lat, ale prawie 30 procent dzieci z ASD w wieku od 7 do 10 lat nadal ucieka, czyli osiem razy wi\u0119cej ni\u017c ich rodze\u0144stwo bez zaburze\u0144.<\/p>\n
Prawie po\u0142owa respondent\u00f3w stwierdzi\u0142a, \u017ce dziecko by\u0142o na tyle d\u0142ugo zaginione, \u017ce budzi\u0142o powa\u017cne obawy o bezpiecze\u0144stwo, a 32% z nich wezwa\u0142o policj\u0119. Dw\u00f3ch na trzech respondent\u00f3w stwierdzi\u0142o, \u017ce ich b\u0142\u0105kaj\u0105ce si\u0119 dziecko mia\u0142o “bliski kontakt” z wypadkiem drogowym, a prawie jedna trzecia – z utoni\u0119ciem. Kolejna alarmuj\u0105ca statystyka: 35% rodzin z dzie\u0107mi b\u0142\u0105kaj\u0105cymi si\u0119 twierdzi, \u017ce ich dziecko “nigdy” lub “rzadko” jest w stanie przekaza\u0107 swoje imi\u0119, adres lub numer telefonu, czy to ustnie, czy te\u017c pisz\u0105c na maszynie.<\/p>\n
Jednak niezwykle werbalne, “dobrze funkcjonuj\u0105ce” dzieci r\u00f3wnie\u017c stanowi\u0105 ryzyko ucieczki, poniewa\u017c mog\u0105 u nich wyst\u0119powa\u0107 dodatkowe diagnozy, takie jak problemy z przetwarzaniem j\u0119zyka lub l\u0119ki, kt\u00f3re mog\u0105 utrudnia\u0107 im przekazywanie informacji osobistych w zrozumia\u0142y, odpowiedni spos\u00f3b osobom udzielaj\u0105cym pierwszej pomocy i innym, kt\u00f3rzy mog\u0105 im pom\u00f3c. Mog\u0105 te\u017c by\u0107 tak zafiksowane na tym, co je interesuje, \u017ce nie reaguj\u0105 na swoje imi\u0119.<\/p>\n
Cho\u0107 naukowcy nadal nie s\u0105 pewni, dlaczego dzieci ze spektrum zaburze\u0144 psychicznych w\u0119druj\u0105, rodzice wymieniaj\u0105 pi\u0119\u0107 najwa\u017cniejszych mo\u017cliwych motyw\u00f3w, kt\u00f3rymi kieruj\u0105 si\u0119 ich dzieci:<\/p>\n
1. Po prostu lubi\u0105 biega\u0107 i odkrywa\u0107 (54%)
\n2. Zmierzaj\u0105 do ulubionego miejsca, np. parku (36%)
\n3. Pr\u00f3buj\u0105 uciec od niepokoj\u0105cych sytuacji, takich jak wymagania w szkole (33 procent)
\n4. Pod\u0105\u017caj\u0105 za czym\u015b, co ich szczeg\u00f3lnie interesuje, np. gdy dziecko zafascynowane poci\u0105gami idzie w kierunku tor\u00f3w kolejowych (31%)
\n5. Pr\u00f3buj\u0105 uciec od nieprzyjemnych bod\u017ac\u00f3w sensorycznych, takich jak g\u0142o\u015bny ha\u0142as (27%).<\/p>\n
Eksperci dziel\u0105 w\u0119dr\u00f3wki na te, kt\u00f3re maj\u0105 cel i te, kt\u00f3re go nie maj\u0105. O ile ch\u0119\u0107 znalezienia atrakcyjnego stawu jest ukierunkowana na cel, o tyle bieganie w celu ucieczki przed stresorem jest niezwi\u0105zane z celem. Lori McIlwain, przewodnicz\u0105ca Krajowego Stowarzyszenia Autyzmu, m\u00f3wi: “Nasze dzieci, kt\u00f3re walcz\u0105 lub uciekaj\u0105, uciekaj\u0105”, gdy s\u0105 zaniepokojone. “My widzimy w\u0119\u017ca i uciekamy. Nasze dzieci mog\u0105 zobaczy\u0107 co\u015b, czego my by\u015bmy si\u0119 nie bali. Ale one si\u0119 boj\u0105 i adrenalina nie wytrzymuje”. Mimo to wi\u0119kszo\u015b\u0107 ankietowanych rodzic\u00f3w stwierdzi\u0142a, \u017ce ich dziecko podczas w\u0119dr\u00f3wki by\u0142o rozbawione lub szcz\u0119\u015bliwe i skupione; znacznie mniej twierdzi\u0142o, \u017ce ich dziecko by\u0142o smutne, niespokojne lub “we mgle”, gdy si\u0119 oddala\u0142o.<\/p>\n
W 2011 roku obro\u0144cy autyzmu odnie\u015bli znacz\u0105ce zwyci\u0119stwo w kampanii na rzecz lepszego reagowania na zjawisko b\u0142\u0105dzenia, kiedy to Centrum Kontroli Chor\u00f3b wprowadzi\u0142o nowy medyczny kod diagnostyczny dla b\u0142\u0105dzenia. Ta podklasyfikacja pozwala lekarzom na dodanie kodu b\u0142\u0105dzenia do diagnozy ASD, podobnie jak w przypadku diagnozy autyzmu z padaczk\u0105. Kod ten nie jest zarezerwowany wy\u0142\u0105cznie dla autyzmu. Obejmuje on inne stany, w kt\u00f3rych dziecko lub osoba doros\u0142a b\u0142\u0105dzi, w tym szereg zaburze\u0144 poznawczych.<\/p>\n
Jak m\u00f3wi McIlwain, “naprawd\u0119 chcieli\u015bmy stworzy\u0107 kod medyczny, aby pediatrzy byli centralnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji” dla rodzic\u00f3w os\u00f3b b\u0142\u0105dz\u0105cych, a jednocze\u015bnie aby lepiej zrozumie\u0107 to zachowanie jako stan chorobowy. “Mamy nadziej\u0119, \u017ce ten kod otworzy drzwi do \u015bwiadomo\u015bci, edukacji, zrozumienia, szkolenia i krytycznego dialogu mi\u0119dzy lekarzami i opiekunami.<\/p>\n
Alison Singer, prezes Autism Science Foundation, jednej z grup wspieraj\u0105cych badanie, m\u00f3wi, \u017ce zwolennicy maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce kod pozwoli r\u00f3wnie\u017c na zwi\u0119kszenie funduszy na badania i odpowiednie szkolenia dla policjant\u00f3w, stra\u017cak\u00f3w i innych os\u00f3b udzielaj\u0105cych pierwszej pomocy. Ratownicy ci musz\u0105 lepiej rozumie\u0107 osoby ze spektrum autyzmu, w tym ich zachowania. W przeciwnym razie, jak twierdzi Singer, mog\u0105 nie wiedzie\u0107, jak zlokalizowa\u0107 niewerbalnego lub nie reaguj\u0105cego w\u0119drowca. Istnieje te\u017c niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce poczuj\u0105 si\u0119 zagro\u017ceni, je\u015bli na przyk\u0142ad impulsywny nastolatek b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119gn\u0105\u0107 po b\u0142yszcz\u0105cy przedmiot, taki jak odznaka czy pistolet, albo w\u0119drowiec “wtargnie w ich przestrze\u0144”, co cz\u0119sto zdarza si\u0119 osobom ze spektrum. W takiej sytuacji osoba udzielaj\u0105ca pomocy mo\u017ce b\u0142\u0119dnie pomy\u015ble\u0107, \u017ce w\u0119drowiec jest pod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w.<\/p>\n
Zwolennicy maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nadziej\u0119, \u017ce kod mo\u017ce by\u0107 wykorzystany do stwierdzenia, \u017ce \u015brodki zapobiegawcze – urz\u0105dzenia \u015bledz\u0105ce, zamki, alarmy w drzwiach i oknach – s\u0105 konieczno\u015bci\u0105 medyczn\u0105 i powinny by\u0107 pokrywane przez ubezpieczenie. W\u0119dr\u00f3wki sk\u0142oni\u0142y ju\u017c niekt\u00f3rych rodzic\u00f3w do wyposa\u017cenia swoich dzieci w urz\u0105dzenia \u015bledz\u0105ce, kt\u00f3re s\u0105 rejestrowane przez lokalne organy \u015bcigania. Jednak je\u015bli nie s\u0105 one wodoodporne, cz\u0119sto nie s\u0105 w stanie uratowa\u0107 \u017cycia.<\/p>\n
McIlwain twierdzi, \u017ce kodeks wandalizmu m\u00f3g\u0142by pom\u00f3c na wiele sposob\u00f3w, gdyby obowi\u0105zywa\u0142, gdy jej syn, Connor, mia\u0142 najbardziej niebezpieczny incydent wandalizmu. Ch\u0142opiec zacz\u0105\u0142 b\u0142\u0105ka\u0107 si\u0119 po szkole w wieku 3 lat, ale w wieku 7 lat by\u0142 w stanie opu\u015bci\u0107 plac zabaw w swojej szkole w podmiejskim Raleigh, w stanie New Jersey, pomimo notatek McIlwain ostrzegaj\u0105cych personel, by “nie spuszcza\u0107 go z oka”. Ch\u0142opiec, kt\u00f3ry cierpi na autyzm, zmotywowany fascynacj\u0105 znakami wyj\u015bcia, uciek\u0142 przez las i zmierza\u0142 w kierunku autostrady, kiedy podni\u00f3s\u0142 go dobry Samarytanin i zacz\u0105\u0142 wozi\u0107 po okolicy, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce znajdzie swoj\u0105 szko\u0142\u0119.<\/p>\n
Kiedy pracownicy pierwszej szko\u0142y, w kt\u00f3rej zatrzyma\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna, nie rozpoznali Connora, zadzwonili na policj\u0119. Funkcjonariusze przej\u0119li poszukiwania, nie wiedz\u0105c, kim jest ch\u0142opiec. (Chocia\u017c Connor jest s\u0142owny, McIlwain wyja\u015bnia, \u017ce w tamtym czasie jego j\u0119zyk by\u0142 znacznie ograniczony. Nie reagowa\u0142 na pytania ratownik\u00f3w, cho\u0107 “przekaza\u0142 policji, \u017ce wybiera si\u0119 na przygod\u0119, aby znale\u017a\u0107 sw\u00f3j ulubiony znak wyj\u015bcia”).<\/p>\n
Tymczasem nikt w szkole Connora nie zadzwoni\u0142 do jego matki – ani na policj\u0119. “M\u00f3g\u0142 zosta\u0107 potr\u0105cony przez samoch\u00f3d, zgwa\u0142cony, uprowadzony” – m\u00f3wi McIlwain. Kiedy policja zobaczy\u0142a, \u017ce w szkole Connora szukaj\u0105 go ludzie, zrozumia\u0142a, \u017ce to jego miejsce. Dopiero wtedy kto\u015b ze szko\u0142y zawiadomi\u0142 policj\u0119. Rzeczniczka zauwa\u017ca, \u017ce gdyby szko\u0142a mia\u0142a odpowiedni plan reagowania w sytuacjach kryzysowych – lub gdyby Connor mia\u0142 przy sobie identyfikator – sytuacja mog\u0142aby zosta\u0107 szybko rozwi\u0105zana. Zamiast tego “by\u0142 jeszcze w radiowozie, kiedy do mnie zadzwoniono” – m\u00f3wi.<\/p>\n
“Zabra\u0142am go z tej szko\u0142y tak szybko, jak tylko mog\u0142am” – m\u00f3wi McIlwain. Nast\u0119pnie zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do prawnika o pomoc w dodaniu do jego Indywidualnego Planu Edukacyjnego (IEP) asystenta 1:1, kt\u00f3ry b\u0119dzie mu towarzyszy\u0142 podczas przej\u015b\u0107, np. gdy opu\u015bci klas\u0119, by uda\u0107 si\u0119 na terapi\u0119. Dzi\u0119ki dodatkowemu wsparciu Connor mo\u017ce ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y dla typowo rozwijaj\u0105cych si\u0119 dzieci.<\/p>\n
Cho\u0107 niekt\u00f3rzy doro\u015bli z autyzmem obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce kod medyczny mo\u017ce by\u0107 wykorzystany do usprawiedliwienia przymusowego zatrzymania lub odosobnienia ucznia albo umieszczenia go w bardziej restrykcyjnym \u015brodowisku szkolnym, McIlwain m\u00f3wi, \u017ce jej do\u015bwiadczenie z Connorem pokazuje, \u017ce mo\u017ce by\u0107 dok\u0142adnie odwrotnie. Je\u015bli wi\u0119cej rodzic\u00f3w b\u0119dzie potrafi\u0142o wykorzysta\u0107 ten kod, aby zapewni\u0107 swojemu b\u0142\u0105dz\u0105cemu dziecku potrzebne wsparcie, mo\u017ce ono znale\u017a\u0107 si\u0119 w mniej, a nie bardziej restrykcyjnym \u015brodowisku.<\/p>\n
Wi\u0119cej informacji:<\/strong><\/span><\/p>\n Kiedy syn Liane Kupferberg Carter, Mickey, zacz\u0105\u0142 “ucieka\u0107”, jak sama to nazywa, w wieku oko\u0142o 2 lat, “by\u0142 jak b\u0142yskawica” – m\u00f3wi. “Nie mog\u0142am oderwa\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1825,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[44],"tags":[150,151,153,152],"yoast_head":"\n\n